Zo richt je de ruimte in voor peuteropvang (P0) en BSO

Een ruimte die ’s ochtends wordt gebruikt voor peuteropvang (PSG) en ’s middags voor de BSO? In de praktijk is dat best een puzzel. Hoe maak je de ruimte interessant voor peuters én uitdagend voor oudere kinderen? Waar berg je materialen op die nog niet geschikt zijn voor peuters? En hoe zorg je ervoor dat een thematische inrichting voor de peuters niet de hele middag blijft staan?

Het antwoord zit vaak niet in het maken van twee verschillende ruimtes, maar juist in het zoeken naar overeenkomsten tussen de leeftijden. Met een slimme basis, flexibele materialen en een goede indeling kan dezelfde ruimte steeds een andere invulling krijgen.

Zoek naar de overeenkomst

Peuters en BSO-kinderen hebben verschillende behoeften, maar er zijn ook veel overeenkomsten. Een bouwhoek, huishoek of atelier kan voor beide leeftijden interessant zijn. Het verschil zit vooral in het materiaal en de manier waarop het wordt aangeboden. Een peuter bouwt bijvoorbeeld met grote blokken, terwijl een BSO-kind met kleinere onderdelen een ingewikkelde constructie maakt. In een huishoek kan een peuter eenvoudig rollenspel spelen, terwijl oudere kinderen uitgebreidere verhalen en situaties bedenken. De plek hoeft dus niet te veranderen; het spel en materiaal kunnen meegroeien met de leeftijd. Ook ontdekken met zand, water en losse materialen is geschikt voor verschillende leeftijden. Jongere kinderen kunnen voelen, scheppen, vullen en verplaatsen, terwijl oudere kinderen ermee kunnen experimenteren, combineren en onderzoeken.

Slim omgaan met materialen

Een praktische uitdaging is het opbergen van materialen die niet geschikt zijn voor peuters, maar die je wel beschikbaar wilt houden voor de BSO. Hoge kasten kunnen hierbij een goede oplossing zijn. Materialen voor de BSO staan bovenin en materialen die peuters zelfstandig mogen pakken, staan lager. Door materialen eenvoudig van boven naar beneden te verplaatsen, kun je het aanbod aanpassen aan de leeftijd en ontwikkeling van de groep.

Ook lage kasten met schuifdeuren kunnen handig zijn. Let daarbij wel goed op de plek waar je ze neerzet. Een kast midden in de ruimte kan het zicht van peuters beperken. Juist voor jonge kinderen zijn overzicht en nabijheid belangrijk. Ze willen tijdens het spelen de pedagogisch professional kunnen zien en ervaren dat deze in de buurt is.

Een opbergoplossing is daarmee niet alleen praktisch, maar heeft ook invloed op de veiligheid en pedagogische kwaliteit van de ruimte.

Kies voor een tafel die in hoogte verstelbaar is

Met een in hoogte verstelbare tafel kun je eenvoudig aansluiten bij verschillende leeftijden. Peuters kunnen aan tafel zitten op een passende stoel, waarbij hun voeten de grond raken. In de middag zet je de stapelbare stoelen weg, verhoog je de tafel en zet je krukken klaar voor de BSO. Zo verandert dezelfde plek mee met de groep en heb je minder tafels nodig in de ruimte.

Een verstelbare tafel kan bovendien zo worden ingesteld dat kinderen er ook staand aan kunnen spelen. Heb je een BSO met kinderen tot 12 jaar? Dan kun je bijvoorbeeld één tafel met passende stoelen voor de jongste kinderen gebruiken en een andere tafel afstemmen op de oudste kinderen. Zo sluit het meubilair perfect aan bij de verschillende leeftijden en behoeften.

Het thema zichtbaar maken zonder iedere dag opnieuw in te richten

Binnen de peuteropvang wordt vaak gewerkt met een VVE-programma. Thema’s komen terug in activiteiten, materialen en verschillende speelhoeken. Vaak krijgt een thema ook een plek op een thematafel. Maar wanneer de ruimte ’s middags voor de BSO wordt gebruikt, wil je niet iedere dag alles moeten opruimen en opnieuw inrichten. Een vaste plek aan de wand kan hierbij helpen. Denk aan een magneetbord of krijtbord waarop het actuele thema zichtbaar wordt. Je kunt hier woorden, afbeeldingen, knutsels en andere onderdelen van het thema verzamelen.

Maak het thema daarnaast onderdeel van het spel door eenvoudig themamateriaal in mandjes toe te voegen aan bestaande hoeken. Niet de ruimte volzetten met decoratie, maar materialen aanbieden waarmee kinderen daadwerkelijk kunnen spelen. Zo blijft het thema zichtbaar voor de peuters, zonder dat het de hele ruimte overneemt.

Geef beide groepen een eigen plek

Wanneer twee verschillende groepen dezelfde ruimte gebruiken, is het prettig als beide groepen iets van zichzelf herkennen. Geef peuters bijvoorbeeld een vaste plek waar het actuele thema zichtbaar is en waar hun werk een plek krijgt. Voor de BSO kan een andere wand gebruikt worden voor afspraken, ideeën, werkstukken of projecten. Dat hoeft geen grote ingreep te zijn. Een magneetbord, krijtbord of presentatiewand kan al genoeg zijn. Zo voelt een kind bij binnenkomst: deze ruimte is ook voor mij.

De ruimte als derde pedagoog

Een ruimte voor peuteropvang en BSO hoeft dus niet uit twee werelden te bestaan. Door te kijken naar wat kinderen van verschillende leeftijden met elkaar gemeen hebben, kun je veel plekken en materialen voor meerdere groepen gebruiken. Een goede inrichting van peuteropvang en BSO biedt een herkenbare basis, maar kan tegelijkertijd veranderen met de leeftijd en behoeften van de groep. Dat is precies waar de ruimte als derde pedagoog een rol kan spelen: de inrichting ondersteunt kinderen bij zelfstandig spelen, ontdekken en kiezen en helpt tegelijkertijd pedagogisch professionals om verschillende activiteiten en leeftijden te begeleiden. Een slimme inrichting hoeft dus niet ingewikkeld te zijn. Door goed te kijken naar indeling, zichtlijnen, opbergruimte en flexibel materiaal kan één ruimte verrassend veel verschillende mogelijkheden bieden.
‍

Voorbeeld van een peuteropvang én BSO in één ruimte >